Risk yönetiminde RMD ölçüm modeli (istatiksel model) hiçbir devrim yaratmamıştır. RMD ölçüm modeli bilimsellikten uzak bir şekilde gelecekte ne olabileceğini tahmin etmeye çalışan çok basit bir finansal falcılık aracıdır.

Risk yönetimi; riskin doğru bilinip ölçülmesinde, ekonometri, istatistik, finansal iktisat vb. gibi akademik disiplinlerden yararlanılarak ortaya çıkan bir süreç olduğu yakından izlenmektedir. Örneğin, bankalarda sermaye yeterliliği oranının paydasını oluşturan büyüklüğün, yani maruz kalınan riskin sayısal tutarının doğru ve tam olarak ölçülmesi etkin bir risk yönetimini gerektirmektedir.

Bankalarda “riske maruz değer” (Value at Risk, VAR) hesaplaması bir tahmin yöntemidir. Bankalarda riske maruz değer hesaplaması sermaye ile ilgili olup beklenmeyen kayıplarla ilgilidir. Risk yönetimi yaklaşımında sermaye beklenen değil, beklenmeyen kayıpların karşılığı olarak değerlendirilmelidir. Risk belirsizliği işaret ettiğinden, SERMAYE beklenen kayıp ile ilişkilendirilmemesi gerekmektedir. Bu çerçevede ele alındığında, beklenen kayıp risk değildir; risk beklenmeyendir, belirsiz olandır.

Bankalarda beklenen kayıplar için karşılık ayırma politikası; sermaye ise üstlenilen kayıpların gerçekleşme olasılığına karşı bir güvence oluşturmalıdır. İşin özü; sermaye beklenmeyen kayıpla, karşılıklar ise beklenen kayıplarla ilgilidir. Bankaları teknik yönden en çok zorlayan husus maruz kalınan riskler (beklenmeyen kayıplar) karşısında ne kadar sermayenin yeterli olacağının etkin bir şekilde hesaplanması veya belirlenmesidir.

Sonuç: bankalarda RMD modeli, risk yönetiminin bir finansal falcılık aracıdır. İstikrarı sağlamak için uygulanan düzenlemeler, piyasa disiplinini bozarak “haksız rekabeti” doğurabilmekte; bankacılık sisteminin istikrarını tehdit eden ve ekonomideki toplam riski artıran mekanizmalara dönüşebilmektedir.

Gelişmiş ülkelerden başlayan ve gelişmekte olan ülkelerin de bankacılık sistemini tehdit eden “küresel kriz”, çağdas risk yonetiminin RMD hesaplamaları ile önceden tahmin edilememiştir. Gelişmiş ülkelerde sıklıkla yaşanan finansal skandallar çağdaş risk yönetim teknikleriyle önceden tahmin edilip önlenememiştir.

Ulusal ve uluslararası düzenlemeler gösteriyor ki, klasik bankacılık mesleği teknik bankacılık mesleğine doğru temel atmıştır; GÜNÜMÜZ BANKACILIĞI TEKNİK BANKACILIKTIR. Bankacılar günümüzde teknisyen bankacılar (istatistikçi, ekonometrici) olma yolunda emin adımlarla ilerlemektedirler.

Kanaatimce, bankalarda risk yönetiminin başarısı KURUMSAL YÖNETİMİN (iyi yönetim) gelişmişliği ve uygulanabilirliği çerçevesinde ele alınması gereken bir süreçtir. Hiç süphesiz, bankalarda risk yönetiminin başarısı, temel bankacılık ilkelerinden hareketle, kendi kendini yenileme özelliğine sahip bir kurumsal yönetim sürecidir. Bankalar açısından ön plana çıkan ve hızlı bir gelişim süreci yaşayan kurumsal risk yönetimi tüm çalışanların kurumsal hedef ve stratejilere inanması ve risk yönetim prensiplerini benimsemesiyle gerçekleştirilebilir.

Unutmamalıyız ki; risk-getiri alanındaki başarı, riski minimize yada maksimize etmek değil, sanede onu iyi bir şekilde yönetmek olmalıdır. Bankacılık işi risk yönetim işidir; risk yönetim sanatıdır. İyi tasarlanmış bir kurumsal yönetim, risk yönetiminin en temel unsurudur; finansal sistem için hayati bir nitelik taşımaktadır. Özetle belirtmek gerekirse: “İnsan akıbetinin efendisi değildir ve hiçbir zamanda olmayacaktır. İnsanın aklı onu daima bilinmeyen ve öngörülmeyen yeni şeyler öğrenmeye doğru götürecektir.


Hakan ÜREM
ACCA FM
Teftiş Kurulu Başkanı