Yunan bankaları parasız kaldı piyasalarda korku tavan yaptı

Ufuk KORCAN / VATAN

Yunanistan’a ilişkin kaygılar piyasaları sarsmaya devam ediyor. Yüksek borç ve bütçe açığı nedeniyle Yunanistan, Portekiz, İspanya son günlerde tüm dünya piyasalarını altüst ederken dün komşudan gelen yeni bir haber borsalardaki kan kaybının sürmesine neden oldu.

Alman Deutsche Bank ile İtalyan Unicredit Group’un Yunan bankalarına kısa vadeli kredi vermeyi dondurduğu haberi dün piyasalara bomba gibi düştü. Diğer bankaların para vermeye devam ettiği ifade edilirken önümüzdeki günlerde Yunan bankacılık sisteminde günlük repo işlemlerinde bazı bankaların yükümlülüklerini yerine getirmekte zorlanabileceğinden korkuluyor.

Yunan tahvillerinin riskini almak istemeyen yabancı bankaların Yunan bankalarına yönelik kredi musluklarını kesmeye başlamasıyla, Atina Borsası’da kayıplar dün bir ara yüzde 4’e, bankacılık endeksinde ise yüzde 6’ya çıktı. Atina Borsası günü ise yüzde 3.86’lık kayıpla tamamladı. Böylece Atina Borsası son 10 ayın en düşük seviyesine inmiş oldu. Yunanistan’ın en büyük bankası ve Finansbank’ın ana ortağı National Bank of Greece (NBG) hisseleri yüzde 9.39 değer kaybederek 3.57 euroya geriledi. Ülkenin ikinci en büyük bankası Eurobank’ın hisseleri de yüzde 8.84 gerileyerek 5.05 euroya indi.

Avrupa borsalarında ise karışık bir seyir izlendi. Günün ilk yarısında gerileyen borsalar kapanışa doğru yüzde 1’e yakın değer kazandı.

IMF koruyamadı

Yurtdışı borsalardaki düşüşlerden İMKB de nasibini almaya devam etti. Son aylarda diğer borsalara oranla daha iyi performans gösteren İMKB, bu kez düşüşte diğer borsaların önüne geçti. İMKB dün de yüzde 2.96 değer kaybederek 49.933 puana indi. Gün içinde 49.432 puanla 2 ayın en düşük seviyesini gören İMKB’de son 1 haftada yaşanan kayıp yüzde 9.96’ya ulaştı.

Başbakan Yardımcısı Ali Babacan’ın Uluslararası Para Fonu (IMF) ile görüşmelerin devam ettiğini söylemesi ve görüşmelerle ilgili somut bir açıklama yapmaması piyasalarda “Anlaşma olmayacak” şeklinde yorumlandı. Son aylarda İMKB’yi yurtdışındaki düşüşlerden koruyan IMF beklentisinin de artık gücünü yitirdiği söyleniyor.

Dolar 1.57 TL’ye çıkar

Avrupa ekonomilerine yönelik kaygılar nedeniyle euro bir türlü toparlanamıyor. Dolar karşısında son 9 ayın dibinde bulunan euro dün de 1.37’nin altında işlem gördü. Gün içinde 1.3622’ye kadar gerileyen euro/dolar paritesinde düşüşün süreceği görüşü hakim. Doların yurtdışındaki değer artışı içeride de etkili oluyor. Credit Agricole raporunda, dün 1.5275 TL’ye kadar yükselen doların önümüzdeki günlerde 1.57 TL’ye çıkabileceği tahmininde bulundu

Türkiye’nin likidite ihtiyacı artabilir

Japon kredi derecelendirme kuruluşu JCR’ın Eurasia Rating Başkanı Orhan Ökmen, Türkiye için faiz riski ve enerji maliyetlerindeki artış riskinin önemli bir likidite ihtiyacı doğuracağını ve bu sıralarda IMF’nin Türkiye’ye aktarabileceği büyüklükte bir kaynağı, o tarihlerde IMF’nin dahi bulamayabileceğini söyledi.

Şirketten yapılan yazılı açıklamada Ökmen, AB’nin çevre ülkelerinin zafiyetinin yanında, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) uzun süredir swap penceresini dünyaya kapatmış olması nedeniyle doların ileride oluşacak arz açığı riskinin doların yükselmesinin ana nedenlerinden birisi olacağını belirtti.

Türkiye için faiz riski ve enerji maliyetlerindeki artış riskinin önemli likidite ihtiyacı doğuracağını kaydeden Ökmen, ayrıca bu aşamada Japon Yeni’nin uluslararası yatırımcılar için yeni bir liman haline geldiğini vurguladı. Ökmen, Türk bono piyasalarında yabancı payının yüzde 10 civarında olmasının başta büyük bankalar olmak üzere kurumsal Türk yatırımcıların alım desteğiyle faizin ani çıkışının önünü kesme kolaylığı yaratmış olsa bile, yerli bireysel veya yerli küçük kurumsal yatırımcıların bonoda satış eğilimine girmesinin önemli bir risk unsuru olduğuna dikkat çekti.

Zordaki ülkelerle Türkiye’nin ticaret ilişkisi sınırlı düzeydi

Dünya piyasalarını sallayan Yunanistan, İspanya ve Portekiz’de krizin daha da derinleşmesi halinde bundan Türkiye’nin nasıl etkileneceği merak ediliyor. Ancak bu 3 ülkenin Türkiye ile olan ticari ilişkisi oldukça sınırlı düzeyde bulunuyor. Türkiye’nin turizm geliri içerisinde Yunanistan’ın yüzde 2.3, İspanya’nın yüzde 1.4, Portekiz’in ise yüzde 0.2 payı bulunuyor. Sözkonusu 3 ülkenin Türkiye’nin toplam ihracatı içerisindeki payı ise yüzde 4.8 seviyesinde. 3 ülke son 8 yılda Türkiye’de 8.4 milyar dolarlık doğrudan yatırım yaparken Türkiye’nin bu ülkelere yaptığı yatırım 68 milyon dolar. Ancak her ne kadar bu ülkelerle ticaret ilişkisi sınırlı düzeyde de olsa krizin Türkiye’nin en büyük ihracat pazarı olan Avrupa’nın geneline yayılması halinde Türkiye ekonomisinin bundan olumsuz etkilenmesi kaçınılmaz gözüküyor.

Krizdeki ülkelerin Türkiye ile olan ticari ilişkisi

Yunanistan İspanya Portekiz TOPLAM

Turizmdeki payı (%) 2.3 1.4 0.2 3.9

İhracattaki payı (%) 1.6 2.8 0.4 4.8

İthalattaki payı (%) 0.8 2.7 0.3 3.8

Türkiye’nin 3 ülkedeki  doğrudan yatırımı 44 24 0 68

3 ülkenin Türkiye’deki doğrudan yatırımı 6.060 1.653 758 8.471

İngiltere, borç konusunda Yunanistan’la aynı durumda

UluslararasI Para Fonu’nun (IMF) eski Başekonomisti Simon Johnson, İngiltere’nin, borç sorunuyla karşı karşıya bulunan ülkeler Yunanistan ve İspanya ile aynı kategoride görülebileceğini söyledi. İngiltere ekonomisi, 6 çeyrek üst üste küçülmesinin ardından 2009 yılının son çeyreğinde resesyondan çıksa da büyüme sadece yüzde 0.1 oldu.

İngiltere’nin Hazine Sözcüsü, hükümetin ülkeyi küresel krizden koruyabilmek için borçlanmanın artışına izin verdiğini doğrularken, toparlanmanın mali güçle paralel olmasının ekonomiyi destekleyeceğini, bunun için hükümetin gelecek 4 yılda açığı yarıya düşürmek için açık bir plan ortaya koyduğunu belirtti. Johnson, İngiltere’nin de hükümet borç seviyesi baskı altında olan ülkelere eklenebileceğini söyledi. Finans piyasalarının bu ülkelerin mali hesaplarına baktığını ve gördüklerini beğenmediğini ifade eden Johnson, Yunanistan’ın ekstrem bir örnek olduğunu, ancak söz konusu diğer ülkelerde de bütçe durumunun zayıf olduğunu belirtti.