bigpara - Yunanistan buzdağının görünen kısmı

09.02.2010

Yunanistan buzdağının görünen kısmı

Yunanistan'ın yüklü borçları euroya kan kaybettirmeye devam ederken buzdağının görünmeyen kısmında Balkanlar dikkati çekmeye başladı.

Sıla ÖZÇELİK / REFERANS

Bölgede 57 milyar dolarlık pozisyonu bulunan Yunan bankaları kredi musluklarını kapatmaya başladı. Risk primleri yükseliyor. Türkiye'nin risk primi ise 5 ayın zirvesinde.

Yunanistan'ın devasa bütçe açığına ilişkin endişeler euroda kan kaybına, piyasalarda düzeltmelere neden olurken ateş hattına yeni isimler girmeye başladı. Endişeler Yunanistan başta olmak üzere İspanya ve Portekiz gibi ülkelerin bütçe açıklarıyla ilgili görünse de buzdağının bir de su altında kalan tarafı var; Balkanlar.

Başta Bulgaristan ve Romanya olmak üzere Sırbistan, Arnavutluk ve Hırvatistan gibi Balkan ülkeleri Euro Bölgesi'nin yeni hasta adamları olmaya aday.

Yunanistan iki koldan Balkanlar üzerine domino taşı etkisi yaratabilir. İlk olarak bu ülkelerin ticaret faaliyetlerinde Yunanistan'ın payı son 10 yılda ciddi ölçüde büyüdü.

Yunanistan'ı kaybetmek, Balkanlar için en büyük ticari ortaklarından birini kaybetmek anlamına gelebilir. İkinci kol isekriz öncesinde Türkiye de dahil olmak üzere gelişmekte olan Avrupa piyasalarında iştahlı alımlara imza atan Yunan bankaları.

Bölgede varlık gösteren Yunan bankalarının alacağı darbe Balkan bankacılık sektöründe dalga etkisi yaratabilir. Dolayısıyla bu iki faktör Balkan ülkelerini önümüzdeki dönemde Yunanistan riskine karşı daha da kırılgan hale getirebilir.

Pozisyonu 60 milyar dolar

IMF verilerine göre 2008'de Makedonya ihracatının yüzde 14'ünü, ithalatının ise yüzde 9,5'ini Yunanistan'la yaptı. Arnavutluk ihracatının yüzde 11'ini, Bulgaristan ise yüzde 8'ini Yunanistan'la gerçekleştiriyor. Yunan bankalarının pozisyonlarına bakıldığında 2009 Haziran itibariyle bu bankaların gelişmekte olan Avrupa'daki pozisyonları 57 milyar doları buluyor.

Yunan bankalarının Romanya'da 19 milyar dolar, Türkiye'de 18.2 milyar dolar, Bulgaristan'da 9.9 milyar dolar, Arnavutluk'ta ise 1.9 milyar dolarlık pozisyonları var. Bank of International Settlements'ın (BIS) verilerine göre pazar payına bakıldığında, Yunan bankaları en büyük dilimi yüzde 30 ile Bulgaristan bankacılık sektöründe kapmış durumda. Bu pay Arnavutluk'ta yüzde 23, Romanya'da yüzde 16 olarak gösteriliyor.

Daha kötüsü Yunan bankaları krizden ötürü artık bu pazarlara eskisi kadar bol likidite sürmüyor. Yani Balkanlarda faaliyet gösteren Yunan bankaları kredileri kısmaya başladı.

Royal Bank of Scotland analistlerinden Timothy Ash'in konuyla ilgili yatırımcılara geçtiği notta ise önümüzdeki dönemde Yunan bankalarının kendi ülkelerindeki merkezlerinin durumunu toparlamak için Balkan pazarındaki kredi faaliyetlerini yavaşlatmasının söz konusu olabileceğine dikkat çekildi. Bu da Balkan ekonomilerinin krizden çıkış sürecinde elinin daha da zorlaşacağı anlamına geliyor.

Ash'e göre Yunan bankalarının kendi ülkelerinde likidite durumlarını düzeltme çalışmaları gecelik faizler üzerinde yukarı, bölge para birimleri üzerinde de aşağı yönlü baskılar yaratacak.

G20'nin borcu fırlar

Tüm bu riskler ve olumsuz senaryoların piyasalar tarafından fiyatlanıyor olması ise Avrupa borsaları, euro ve AB'nin siyasi birliğine de gölge düşürüyor. Euro dün dördüncü gününde de üstüste olmak üzere kan kaybındaydı. Kanada'daki G7 toplantılarında Avrupalı maliye bakanlarının bölgenin bütçe açıklarını nasıl düşüreceklerine ilişkin detaylı bir plan ortaya koyamamasının ardından euro dolar karşısında yüzde 0,4 oranında daha gerileyerek 1.3640 seviyelerine kadar düştü.

5 Şubat tarihinde euro 1,3586 seviyesine kadar gerileyerek 20 Mayıs 2009'dan bu yanaki en düşük seviyesini görmüştü. Öte yandan Yunanistan ve beraberinde İspanya ile Portekiz'e ilişkin endişeler de ülkelerin iflas riskini artırmaya devam ediyor.

Dün İspanya'nın CDS'leri 166.5, Portekiz'in CDS'leri ise 226.9 puana kadar çıktı. Türkiye'ye ait 5 yıllık CDS'ler de 213.5 puan ile son 5 ayın en yüksek seviyesine fırladı, yani risk arttı. IMF'nin son tahminlerine göre ise G20 ülkelerinin borçları 2014 yılında GSYİH'larının yüzde 118'ine kadar ulaşacak ve bu kriz önceki seviyenin yüzde 80 fazlası anlamına gelecek. Bu da euro için yeni korku senaryolarının yolda olduğu anlamına geliyor.

TOPUN UCUNDA İKİ İSİM VAR

BULGARİSTAN :
SABİT KUR RİSKİ BÜYÜTÜR

Yunanistan'ın en büyük bankası National Bank of Greece'in kontrol ettiği Bulgaristan'ın UBB bankasının pazar payı yüzde 11'i buluyor. Diğer Yunan bankalarının da Bulgaristan'da önemli pozisyonları var. EFG Eurobank'ın Yunan pazarında yüzde 8,5'lik, Piraeus Bank'ın yüzde 5,5'lik, Alpha Bank'ın yüzde 3'lük paya sahip.

Ülkede Emproiki bankasının pazar payı ise yüzde 1. Bulgaristan için Yunanistan'dan gelen risk dalgasının büyümesi ya da çözüme ulaşamaması halinde ortaya çıkacak en tehlikeli fay hatlarından biri olarak ise sabit kurda hareket eden para birimi leva olarak gösteriliyor. 2009 sonu itibariyle GSYİH'nın yüzde 111'ine fırlayan dış borç düzeyi ile 2009'da GSYİH'nın yüzde 10'una çıkan bütçe açığı da riskler arasında.

Bu açıklardan ötürü ülkenin ciddi bir dış finansman kaynağına ihtiyacı var. Ancak sene başından bu yana piyasalarda yaşanan düzeltmeler yatırımcının iştahını kaçırdı. Tahvillerine yeteri kadar ilgi bulamayan Bulgaristan'ın krizden IMF'siz çıkma stratejisi de en büyük para musluğunu kendi eliyle kapatması anlamına geldi. Bulgaristan'ın avantajı ise kamu borcunun Estonya dışında bir çok bölge ülkesinden ve Romanya'dan daha düşük oluşu. Kamu borcu ülke GSYİH'nın yüzde 15'inde. Bu, AB ortalamasının yüzde 73 olduğu bir ortamda hayli rahatlatıcı bir gelişme.

ROMANYA:
20 MİLYAR DOLAR POZİSYON

Romanya'daki Yunan bankalarının pozisyonu Bulgaristan'dakilerden daha büyük. Bu yüzden de Yunanistan ekonomisi ve bankacılık sektöründe yaşanan sorunlar Romanya için doğrudan risk teşkil ediyor. Ülkenin Bulgaristan'a kıyasla mali pozisyonunun daha zayıf olması, GSYİH'sının yüzde 25'ine denk gelen bir kamu borcu yükünün varlığı da Romanya'nın elini zayıflatan faktörler arasında. Ülkenin bütçe açığı ise GSYİH'sının yüzde 7'si oranında.

Romanya'da faaliyet gösteren Yunan bankaları arasında Alpha Bank, Bancpost, Piraeus ve Banca Romaneasca (NBG) yer alıyor. Romanya, Bulgaristan'ın aksine krizden IMF'den destek alarak çıkmaya çalışıyor. Geçen sene dağıtılan IMF kredilerinden Romanya da pay almıştı. Şimdi Yunanistan riskinin olduğu bir ortamda IMF ile ilişkilerin bir stand-by anlaşması ile bağlanmış olması Romanya'ya olası bir çöküşte IMF'den daha kolay yardım alma imkanı sağlayabilir. Romanya'nın Bulgaristan'a kıyasla avantajları ise para birininin sabit değil esnek kura bağlı oluşu ve dış borcunun GSYİH'ya oranla Bulgaristan'dan daha az oluşu olarak gösteriliyor.

Ülkenin GSYİH'sının yüzde 3'ü civarındaki cari açığı da Bulgaristan'a kıyasla iyi. Romanya'nın iflas riskine işaret eden CDS spreadleri ise dün 295 baz puan civarındaydı

Bu habere yorum ekle