Finansal kurumlar sağlığına ve ardından da özgüvenine kavuşmadan, kürenin kalıcı büyümeye geçmesi çok zor. Ekim ayında durulan 7 aylık rallide bankaların azalan zararları (ya da kar yazmaya başlamaları) çok önemli rol oynamıştı. Uzmanlara göre, ABD’de Fed’in faiz artırımlarına başlaması için de finansal kesimin sağlığı önemli bir gösterge olacak. Uzun zamandır iddia ettiğim gibi, daha ABD’de finansal kesim sağlığına kavuşmadı. Avrupa’da ise sektörün sorunları zaman içinde ortaya çıkacak.

Sektörün sağlığını ölçmede karlar yanıltıcı olabiliyor, çünkü muhasebe kurallarında yapılan değişiklikler bankaların zararlarını örtmek amacına dönük. Halen bankalarda biriken 3-5 trilyon kadar toksik varlığın fonlara devri süreci çok yavaş işliyor, bankalar da zararlarını yazmak niyetinde değil. ABD’de hafta sonunda 9 banka daha FDIC’e (TMSF) devrolunurken, bu sabah Asya ABD’nin en eski kredi kurumlarından bir olan CIT’nin 71 milyar dolar varlığıyla birlikte konkordato ilan etmesi ile sarsıldı. Avrupa Yatırım ve Kalkınma Bankası EBRD de, Orta ve Doğu Avrupa’da finansal risklerin henüz tamamen geçiştirilemediğini yazdı. Ama Orta ve Doğu Avrupa’da kredi riski sürüyorsa, o zaman tüm Avrupa’nın ciddi bir sorunu var, çünkü bölgenin bankacılık sistemi tamamen Batı’lı bankaların elinde. İngiltere hafta sonunda sermaye koyduğu 3 dev bankayı yeniden yapılandırma kararı aldı. Kamu, bu bankaların sermaye enjeksiyonuna rağmen kar edemediğini kavradı sonunda. Daralmaya gidecekler.

Eğer ABD’de %3,5 çıkan, Asya’da ise iyice tempo kazanan büyüme 2010 yılında da aynı hızla devam ederse, bankaların sorunlarını çözmek çok daha kolay olacak. Edinilen karlar kredi zararlarını telafi etmekte kullanılacak. Ama ya benim düşündüğüm gibi bütçe harcamalarının etkisi geçtikten sonra büyüme yavaşlarsa? O zaman bankacılık kesiminin yeniden sıkıntıya girmesi hiç de düşük bir ihtimal değil.

Bu hafta toplanacak olan Fed PPK’nın da bu konuyu derinine tartışmasını beklerim. Fed’in bu kez para politikası belirlerken büyüme-enflasyon ekseni kadar, finansal sağlığın da nabzını tutması kesin. Fed’in sıfır faiz politikası, finansal kurumlara hem trading hem de kısa vadeli borçlanma yapıp uzun vadeli menkullere (mesela DİBS’lere) plasman yaparak beleş kar etmesini sağlıyor. Getiri eğrisinin yassılaşması ya da terse dönmesi bankalar için felaket olacak. Eğer Fed de benim gibi finansal sistemin daha iyileşmediğine karar kılarsa, faiz artırımlarına geçmesi veya sinyallemesi bir altı ay daha alabilir. Bu süre zarfında da FDIC’ye yeni sermaye enjeksiyonu ve belki de 400 kadar daha bankanın kapanması söz konusu. AB ise daha kendi bankalarını temizlemek konusunda hiç bir şey yapmadı. ECB’nin faiz artırımları orda da sıkıntıları su yüzüne çıkaracak.

“Maşallah, bizim böyle sorunlarımız yok” diye sevinmeyin, Bankalar Birliği Başkanı Sn Özince’nin bu sabah Referans’a verdiği röportaja kulak verin:

“Bankalar Birliği Başkanı ve İş Bankası Genel Müdürü Ersin Özince, bankaların bu yıl elde ettikleri ekstra kârların önümüzdeki yıl büyük ölçüde sorunlu krediler karşılıklarına gideceğini belirtirken, Bu kârları görüp de bankalar çok kâr etti, hissedarlarına dağıtacaklar diye kimse zannetmesin dedi. Özince bu kârların çok önemli bölümünün sermaye yapılarının güçlenmesine gideceğini kaydetti.” -Hissedarlar beklemesin ekstra kârlar sorunlu kredilere gidecek, www.referansgazetesi.com

TCMB’nin son enflasyon görünüm raporu ardından bir iki kelime ile bu yazıyı bütünlemek isterim. TCMB artık faiz indirimlerinin sonuna geldiğini hissettirdi. Piyasa yılsonuna kadar en fazla 50 puan indirim, ardından da 2010’un en azından ilk yarısında yatay seyir bekliyor. Ben olsam biraz daha iyimser olurdum, daha doğrusu TCMB’nin çizdiği kötü senaryoya kulak verirdim: Küresel büyüme ve Türkiye’ye sermaye akımları yavaşlayacak. Çıktı açığı kapanmayacak. TCMB’nin üstünde iş dünyası ve hükümetten yoğun faiz indirim baskısı olacak. 1Ç2010 sonunda Türkiye negatif reel politika faizi ile selamlaşacak.


Atilla YEŞİLADA
www.istanbulanalytics.com